ว่าด้วยการวิเคราะห์วาทกรรมแนววิพากษ์: บทศึกษาวิเคราะห์วาทกรรมการพัฒนา / หลังการพัฒนา (On Critical Discourse Analysis)

‘ว่าด้วยการวิเคราะห์วาทกรรมแนววิพากษ์’ มีเนื้อหาเกี่ยวกับการวิเคราะห์วาทกรรมแนววิพากษ์ ซึ่งนำไปสู่การ ‘รื้อสร้าง’ วาทกรรมการพัฒนากระแสหลักที่ครองอำนาจนำอยู่ในแวดวงการศึกษาการพัฒนา

อีกทั้งการวิเคราะห์วาทกรรมแนววิพากษ์ในฐานะที่เป็นวิธีวิทยาในการศึกษาการพัฒนา สามารถนำไปสู่การสร้างวาทกรรมการพัฒนาที่มาจากเบื้องล่างและกลุ่มคนที่ถูกกดขี่ เช่น ชาวบ้านธรรมดา

กล่าวโดยย่อ หนังสือเล่มนี้แนะนำแนวคิดทฤษฎีการวิเคราะห์วาทกรรมแนววิพากษ์ พร้อมกับการเสนอวิธีวิทยาและการนำแนวคิดไปใช้ในการวิจัยค้นคว้าด้านการพัฒนา

‘ว่าด้วยการวิเคราะห์วาทกรรมแนววิพากษ์’ มีลักษณะคาบเกี่ยวระหว่างการเป็นหนังสือเพื่อแนะนำแนวคิด ทฤษฎีการวิเคราะห์วาทกรรมแนววิพากษ์

พร้อมไปกับการเสนอวิธีวิทยาและการนำแนวคิดไปใช้ในการวิจัยค้นคว้าด้านการพัฒนา ที่เป็นเช่นนั้นส่วนหนึ่งเป็นเพราะว่าการวิเคราะห์วาทกรรมแนววิพากษ์เป็นทั้งทฤษฎีและวิธีวิทยาโดยตัวเอง

อีกส่วนหนึ่ง เป็นความตั้งใจของผู้เขียนที่ต้องการจะเปิดพรมแดนการศึกษาการพัฒนาในเชิงวิพากษ์ เพื่อแนะนำให้รู้จักและชี้ชวนให้แวดวงวิชาการหันมาให้ความสนใจ และเพื่อแสดงให้เห็นแนวทางการนำมาใช้ มากกว่าที่จะเขียนเป็นคู่มือ

เพราะเมื่อใดก็ตามที่งานวิชาการถูกทำให้กลายเป็นคู่มือ ย่อมหมายถึงว่าเรายกย่องความรู้นั้นว่าเป็นสิ่งถูกต้อง เป็นจริงเหนือความรู้ด้านอื่น ซึ่งหมายถึงการเก็บกั้นปกปิดความรู้แบบอื่นไว้ในเวลาเดียวกัน

หนังสือเล่มนี้ ผู้เขียนแสดงให้เห็นรายละเอียดมากเพียงพอสำหรับการศึกษาค้นคว้าให้ลึกลงไปเพื่อทำวิจัยในระดับที่สูง

โดยเฉพาะสำหรับนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาที่จะมองเห็นแนวทางการศึกษา วิจัย ด้านการพัฒนา คิดโจทย์การวิจัยใหม่ๆ ที่ไปไกลกว่าการพัฒนาแบบทางเลือกซึ่งลงหลักปักฐานอย่างมีข้อจำกัดในสังคมไทยปัจจุบัน

--------------------------------------------------------

ความน่าสนใจของงานศึกษาชิ้นนี้ของอาจารย์สามชายอยู่ที่ การพยายามขยายกรอบการวิเคราะห์วาทกรรมที่ริเริ่มโดยนักปรัชญา นักคิด และนักเขียน ชาวฝรั่งเศสที่มีชื่อเสียงโด่งดัง นั่นคือ มิเชล ฟูโกต์ (Michel Foucault) สู่การวิเคราะห์วาทกรรมแนววิพากษ์ของ นอร์แมน แฟร์คลัฟ (Norman Fairclough) ธีโอ ฟาน ลูเวน (Theo van Leeuwen) และการเคลื่อนไหวของสนามวาทกรรม ผลทำให้การศึกษาการพัฒนาในแบบของการวิเคราะห์วาทกรรมแนววิพากษ์มีลักษณะตัดข้ามสาขาวิชาการต่างๆ พร้อมเผยให้เห็นถึงมิติของอำนาจที่มากับการศึกษาการพัฒนาผ่านการวิเคราะห์ภาคปฏิบัติการทางสังคม ตัวบทและการพูด
--บางส่วนจาก คำนิยม โดย ไชยรัตน์ เจริญสินโอฬาร